Thoughts of Dr Jitendra Hole

 QS रँकिंग म्हणजे काय? डॉ. जितेंद्र आत्माराम होले पुणे  आजकाल सगळीकडे चर्चा सुरू आहे की QS आणि NIRF रँकिंग म्हणजे काय?  QS रँकिंग म्हणजे Quacquarelli Symonds या ब्रिटनमधील शिक्षण व संशोधन क्षेत्रातील संस्थेद्वारे दरवर्षी प्रकाशित केले जाणारे जागतिक विद्यापीठांचे क्रमांकन (World University Rankings) होय. ही रँकिंग जगातील विद्यापीठांची तुलना करून त्यांच्या गुणवत्तेचा अंदाज लावण्यासाठी केली जाते. QS रँकिंगचे प्रमुख घटक (Main Parameters of QS Ranking): १) Academic Reputation (शैक्षणिक प्रतिष्ठा) – जगभरातील प्राध्यापक, संशोधक आणि तज्ञ यांच्याकडून मिळालेल्या मतांवर आधारित मूल्यांकन: 40% २) Employer Reputation (नियोक्त्यांची प्रतिष्ठा) . पदवीधर विद्यार्थ्यांना रोजगार देणाऱ्या उद्योगांच्या मतांवर आधारित.: 10% ३)Faculty/Student Ratio (शिक्षक-विद्यार्थी गुणोत्तर) – प्रत्येक विद्यार्थ्यांमागे किती शिक्षक उपलब्ध आहेत यावर आधारित: 20% ४)Citations per Faculty (प्राध्यापकांमागे संशोधन संदर्भसंख्या) – संशोधनातील गुणवत्ता आणि प्रभाव मोजण्यासाठी : 20% ५)International Faculty Ratio (आंतरराष...

 शिक्षणातील दोन बाजू : शिक्षकाचा छळ आणि विकृत शिक्षक मानसिकता डॉ. जितेंद्र आत्माराम होले, पुणे शिक्षक हा समाजाचा दीपस्तंभ आहे — तोच विद्यार्थ्यांच्या जीवनात ज्ञान, संस्कार आणि मूल्यांची ज्योत प्रज्वलित करतो. पण आजचा हा दीपस्तंभ दोन टोकांच्या वाऱ्यांत अडकला आहे. एका बाजूला व्यवस्थात्मक दबाव, अहवालांची भीती आणि अपमानाचा छळ आहे, तर दुसऱ्या बाजूला काही शिक्षकांच्या विकृत मानसिकतेतून निर्माण होणारा नकारात्मक वातावरणाचा धोका आहे. आज शिक्षण क्षेत्रात NBA, NAAC, NIRF, AICTE यांसारख्या मानांकन प्रक्रियांचा प्रचंड भार शिक्षकांवर टाकला जातो. हेतू चांगला असला तरी पद्धतीने शिक्षकांचा आत्मसन्मान हिरावला आहे. शिक्षकाचा वेळ अध्यापन, संशोधन आणि विद्यार्थ्यांसोबत घालवण्याऐवजी फाईल्स, रिपोर्ट्स आणि ऑडिटमध्ये हरवतो. शिक्षक “ज्ञानदाता” नसून “कागदपत्रे भरणारा कर्मचारी” म्हणून ओळखला जातो — हाच शिक्षण क्षेत्रातील सर्वात मोठा अपमान आहे. अधिकाऱ्यांची वृत्ती "आदेश देणारी" झाली आहे, "समजून घेणारी" नाही. “हे आजच हवं!”, “तुम्ही काहीच केलं नाही!” — अशा शब्दांनी शिक्षकाच्या आत्मसन्मानावर वार होतात...